Dlaczego czujesz się senna i zmęczona mimo TSH w normie? PROBLEMY Z TARCZYCĄ część II

 

Dzisiaj trochę dokładniej o anatomii i fizjologii tarczycy, o jej funkcjach i hormonach, które wydziela oraz które regulują jej pracę, o diagnostyce – dzięki temu zrozumiecie m.in. dlaczego tak istotne jest badać pełną trójkę tarczycową, a nie samo TSH, w końcu tyreotropina (TSH) jest często uważana diagnostycznie za złoty standard w leczeniu chorób tarczycy. A kto z Was wiedział, że TSH nie wcale jest hormonem tarczycy?
Zapraszam do lektury! 🙂

 

Tarczyca anatomicznie zbudowana jest z dwóch bocznych płatów, które połączone są ze sobą cieśnią. Gruczoł ten otoczony jest podwójną, łącznotkankową torebką, której włókna wnikają do miąższu narządu, dzieląc go na pęcherzyki. Ściana pęcherzyków zbudowana jest z jednej warstwy komórek tarczycy – tyreocytów. Wnętrze pęcherzyków wypełnione jest zaś koloidem zawierającym białko – tyreoglobulinę, która bierze udział w jodowaniu i syntezie hormonów tarczycy.

Koloid jest więc swego rodzaju magazynem hormonów tarczycy zawierającym w swojej cząsteczce atomy jodu. Oddzielną strukturę stanowią natomiast komórki międzypęchęrzykowe o odmiennej budowie, pochodzeniu i czynności, są nazywane komórkami przypęcherzykowymi C tarczycy i wydzielają kalcytoninę – hormon ten bierze udział w regulacji gospodarki wapniowo fosforanowej.

Tyreocyty jako komórki nabłonka pęcherzyków tarczycy pełnią trzy podstawowe funkcje, do których należy:
🔸wychwyt jodu z osocza krwi,
🔸synteza tyreoglobuliny poprzez połączenie tyrozyny z jodem
🔸 uwalnianie hormonów tarczycy i wydzielenie ich do krwi.

Możemy wysnuć już następujące wnioski – dla prawidłowej pracy gruczołu tarczowego niezbędne jest białko i aminokwasy oraz odpowiednia podaż jodu. Dla mniej niewtajemniczonych tyrozyna to aminokwas, który znajdziemy w diecie w białku, np, mięsie, rybach czy jajkach.

Jod jest również dostarczany z pożywieniem i wchłaniany w żołądku oraz jelicie cienkim, następnie pierwiastek wychwytywany jest przez tarczycę na drodze aktywnego transportu. Mechanizm ten określany jest mianem „pompy” jodkowej. Jony jodkowe są utleniane przy współudziale enzymu peroksydazy tarczycowej
(ważny enzym! – w chorobie Hashimoto organizm wytwarza przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej)

i zostają dołączone do reszt tyrozynowych tyreoglobuliny, tworząc kolejno monojodotyrozynę (MIT) i dijodotyrozynę (DIT).

Kolejny etap to sprzęganie jodotyrozyn, podczas którego powstaje odpowiednio trijodotyronina (T3) w ilości około 4 µg i aż 80 µg tyroksyny (T4) na dobę. Mimo to tyroksyna jest 2-4 razy mniej aktywna od trijodotyroniny!
Aktywność biologiczna hormonu tarczycy jest w większym stopniu zdeterminowana stężeniem wewnątrzkomórkowym wolnej frakcji T3, która działa hormonalnie na poziomie komórkowym regulując procesy życiowe organizmu.

I właśnie te wolne hormony (w uproszczeniu) odpowiadają za nasze dobre samopoczucie, regulację metabolizmu, wykorzystujemy je do utrzymania ciepłoty ciała, usprawnienia pasażu jelitowego itd, więc tak naprawdę TSH jest wskaźnikiem jak tarczyca współpracuje z przysadką, jednak niewiele mówi o ilości hormonów tarczycy, które są dostępne dla komórek.

Trójjodotyronina powstaje jednak nie tylko w tarczycy. Zdecydowana większość tego hormonu powstaje w wątrobie, ale również w jelitach oraz nerkach. Stąd zawsze powtarzam, że sprawna wątroba i jelita w dobrej kondycji to również ważny ‘ puzel’ w tej układance. Do prawidłowej pracy tarczycy i konwersji hormonów potrzebujemy między innymi żelazo, selen i cynk. O konwersji osobno powiem jeszcze w kolejnym wpisie.

Ponadto w niewielkich ilościach powstaje również rewers trijodotyronina (RT3). Jest to izomer T3 nieczynny hormonalnie, co oznacza że nie wykazuje działania biologicznego, ale mimo to ma zdolność przyłączania się do receptorów T3, blokując tym samym dostęp i uniemożliwiając działanie trijodotyroniny.

Rozwijając temat tajemniczego związku tarczycy i przysadki… Mechanizm syntezy i wydzielania hormonów jest starannie regulowany przez dwie pętlę sprzężenia zwrotnego ujemnego, które obejmuje podwzgórze, przysadkę oraz tarczycę. Narządem kontrolującym czynność całej osi jest podwzgórze, którego jądra produkują tyreoliberynę (TRH). Stymuluje ona przedni płat przysadki do wydzielania hormonu tyreotropowego (TSH), który uwalnia tyroksynę i trijodotyroninę z pęcherzyków tarczycy oraz odpowiada za wzrost, rozwój i funkcję metaboliczną gruczołu tarczowego. Zbyt wysoki poziom hormonów T4 i T3 powoduje zmniejszenie wydzielania TSH i odwrotnie – sygnał zbyt niski powoduje nasilenie sygnału wyjściowego, jakim jest hormon tyreotropowy uwalniany z przysadki.

 

Tak więc samo badanie TSH jest nie wystarczające do sprawdzenia jak pracuje tarczyca w całokształcie jej funkcjonowania.

Jak powinny wyglądać kompleksowe badania tarczycy?

1. Szczegółowy wywiad z pacjentem na temat jego objawów, dolegliwości, współwystępujących chorób, również w rodzinie w kierunku chorób tarczycy – leczymy pacjenta, a nie wyniki!
2. Badania laboratoryjne krwi: TSH, FT3, FT4, przeciwciała Anty-TPO, Anty-TG, TRAB (badanie trab znajduje zastosowanie w różnicowaniu choroby Hashimoto w fazie nadczynności)
3. USG tarczycy

 

Kwestię leczenia farmakologicznego zostawiamy decyzji lekarza (!), nie eksperymentujemy na własną rękę. Grunt to znaleźć dobrego endokrynologa, który spojrzy holistycznie na organizm i zdecyduje czy hormony na danym etapie są konieczne wraz z dobraniem odpowiedniego leku i dawki.

 

Źródła:
Treści w większości pochodzą z mojej pracy licencjackiej na temat analizy sposobu odżywiania pacjentów z zapaleniem tarczycy typu Hashimoto oraz z książki „Rozszyfruj swoją krew” Paulina Ihnatowicz, Emilia Ptak

Ilustracja: @laysealmada