Co powinieneś wiedzieć o tarczycy? Zbiór najważniejszych informacji!

Zaburzenia pracy tarczycy stanowią jedną z najczęstszych przyczyn wizyt pacjentów w gabinecie endokrynologa. Skala problemu jest ogromna, według Thyroid Federation International ponad 300 mln osób na świecie zmaga się z problemami z tarczycą, a połowa z nich nawet nie jest świadoma, że choruje. Zdecydowanie częściej choroby tarczycy dotykają kobiet aniżeli mężczyzn co jest związane z żeńskimi hormonami płciowymi, a konkretnie działaniem estrogenów, jak również udziałem czynników genetycznych i być może mikrochimeryzmem matczynym.
Jednak dzisiaj skupimy się na podstawach podstaw, ponieważ bez odpowiedniej „bazy” trudniej jest zrozumieć dokuczające objawy, wyniki badań oraz specyfikę choroby. Wiele osób wciąż nie do końca rozumie jaką rolę pełni tarczyca w naszym organizmie i to co dla jednych jest oczywiste, dla innych może być nowością.
Dzisiejszy wpis jest tym samym zapoczątkowaniem serii artykułów o tarczycy, której temat wielokrotnie będzie się przewijać na moim blogu.

Do sedna! 


Czym jest tarczyca i gdzie się znajduje?
Tarczyca to
gruczoł wydzielania wewnętrznego, który ma kształt motyla, wielkości ok. 15-25ml. Zbudowana jest z dwóch płatów (prawego i lewego), przeważnie połączonych cieśnią, czasami występuje jeszcze trzeci, dodatkowy mały płat, tzw. piramidowy. Gruczoł ten zlokalizowany jest na szyi, dokładnie położony jest na przedniej powierzchni tchawicy. Tarczyca jest narządem bardzo bogato unaczynionym, jej ukrwienie jest większe niż np. nerek.

 

Funkcjonowanie gruczołu
Podstawową jednostką funkcjonalną tarczycy są komórki pęcherzykowe będące strukturami wypełnionymi przez koloid. W komórkach pęcherzykowych zachodzi produkcja hormonów tarczycy: tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3). A więc koloid jest niczym innym jak magazynem hormonów zawierającym w swojej cząsteczce atomy jodu. Podstawowym białkiem koloidu jest tyreoglobulina (Tg), która bierze udział w jodowaniu i syntezie hormonów tarczycy.

 

Czy da się żyć bez tarczycy?
Bez tarczycy żyć się da (jak w przypadku całkowitej resekcji), ale bez hormonów tarczycy już nie :) Są one niezbędne do funkcjonowania organizmu, dlatego konieczne jest ich przyjmowanie.

 

Hormony tarczycy i konwersja
Głównym hormonem wydzielanym przez gruczoł tarczowy jest
tyroksyna (T4). Jest tzw. prohormonem, którego aktywność fizjologiczna w porównaniu do T3 jest mała, bowiem przeważająca ilość T3 powstaje w tkankach obwodowych w wyniku konwersji (przemiany) T4 do T3 przez enzymy zwane dejodynazami.
To trójjodotyronina (T3) odgrywa kluczową rolę działając hormonalnie na poziomie komórkowym i regulując procesy życiowe.
Jest jeszcze trzeci hormon wydzielany przez tarczycę –
kalcytonina (obniża ona poziom jonów wapnia we krwi, powodując ich przechodzenie do kości, współdziała z parathormonem i witaminą D w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej).

 

W jaki sposób działają hormony tarczycy?
Na podstawie sprzężenia zwrotnego ujemnego. To pojęcie przez które rozumiemy układ dwóch wzajemnie sprzężonych elementów, w których element pierwszy pobudza element drugi, ten zaś z kolei hamuje element pierwszy. Czyli hormon tyreotropowy (TSH) wydzielany przez przysadkę pobudza tarczycę do produkcji hormonów (T3 i T4), a hormony tarczycy hamują wydzielanie TSH. Zbyt wysoki sygnał (hormonów tarczycy) powoduje zmniejszenie wielkości sygnału regulującego (TSH) i odwrotnie – sygnał zbyt niski powoduje nasilenie sygnału wyjściowego, jakim jest TSH z regulatora (przysadki).
Powyższy mechanizm utrzymuje hormony na właściwym poziomie ( więcej o aktywności osi podwzgórze – przysadka – tarczyca i fizjologii gruczołu pojawi się w kolejnym poście).

 

Z czego mogą wynikać zaburzenia tarczycy i jakie badania wykonujemy?
Podłoże zaburzeń może być różne. Wyróżniamy nadmierną lub niedostateczną produkcję hormonów – wtedy mamy do czynienia z nadczynnością bądź bardziej powszechną niedoczynnością tarczycy diagnozowane na podstawie badań TSH, ft3, ft4 z morfologii krwi.
Z kolei
przeciwciała przeciwko tyreoglobulinie oraz antyTG są jednym z testów diagnostycznych w chorobie autoimmunologicznej Hashimoto.
Ponadto mamy do czynienia z różnymi
typami i odmiennym przebiegiem zapaleń tarczycy, jak i powiększeniem gruczołu, a także występowaniem guzków (miąższ zdrowej tarczycy jest jednorodny). Podstawowym badaniem tutaj jest ultrasonografia (USG), dzięki której wykonywany jest pomiar objętości gruczołu, jak również możliwość zaobserwowania zmian ogniskowych.

Na co konkretnie wpływa tarczyca?
Tak naprawdę
na wszystko 🙂
Podobnej odpowiedzi można się spodziewać w przypadku pytania jakich objawów możemy się spodziewać w zaburzeniach pracy tarczycy, ponieważ jest ich mnóstwo, ale zapalenie tarczycy np. Hashimoto może przebiegać również przez wiele lat nie dając specyficznych objawów.

W skrócie hormony tarczycy rządzą kluczowymi procesami życiowymi. To tarczyca dyktuje nam tempo życia. Jest „silnikiem” organizmu.

Wpływa na rozwój i funkcjonowanie całego organizmu w tym:
*ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego (koncentracja, pamięć, nastrój, sen)
*regulację siły mięśniowej
*przemiany energetyczne ustroju
*wytwarzanie ciepła
*płodność i cykl mestruacyjny
*stan skóry, włosów, paznokci
*regulację gospodarki wapniowo-fosforanowej
*rozwój układu kostnego oraz stawy
*metabolizm białek, węglowodanów i lipidów

Co warto mieć na uwadze to fakt, że hormony tarczycy pełnią ważną rolę w metabolizmie lipoprotein, wpływają na stężenie cholesterolu całkowitego, LDL, a niedobór hormonów tarczycy może sprzyjać rozwojowi miażdżycy.


Jak leczyć?
Leczenie chorób tarczycy poza leczeniem farmakologicznym powinno opierać się na odpowiednim zbilansowaniu diety pacjenta. Prawidłowe funkcjonowanie gruczołu tarczowego zależy od wielu składników pokarmowych. Witaminy i składniki mineralne biorą udział w reakcjach enzymatycznych ( są kofaktorami) prowadzących do produkcji  hormonów. O tym jakie szczególnie składniki mineralne i witaminy mają znaczenie dla prawidłowej pracy gruczołu tarczowego możecie się spodziewać w kolejnych artykułach.

 

Podsumowując na prawidłowe funkcjonowanie tarczycy – odpowiednią ilość produkowanych przez nią hormonów, ale także ich zdolność oddziaływania na nasze komórki wpływa szereg czynników. Praca tego jakże wrażliwego gruczołu zależy od innych narządów, diety, stylu życia, poziomu stresu itd., dlatego też szukając „panaceum” na problemy z tarczycą nie możemy patrzeć w sposób wyizolowany i skoncentrowany tylko i wyłącznie na niej.

Zapraszam serdecznie do śledzenia kolejnych postów! 🙂