JAK ROZPOZNAĆ HASHIMOTO? CO POWINNO CIĘ ZANIEPOKOIĆ? ▶ Objawy, diagnostyka, leczenie

Choroba Hashimoto może przebiegać z niedoczynnością gruczołu czyli stanem, w którym stężenie hormonów ft3 i ft4 jest za niskie, ale również eutyreozą, która charakteryzuję się prawidłową czynnością gruczołu tarczowego w zakresie wydzielania hormonów. Dlatego też zdiagnozowanie choroby Hashimoto w jej skąpoobjawowym okresie może nie być łatwe. Początkowe symptomy choroby mogą być wysoce nieswoiste, ponieważ chorzy mogą przez długi czas znajdować się w wyżej wspomnianym stanie eutyreozy, ale również choroba może ulec natychmiastowej manifestacji.

 

Nie mniej jednak, u ponad 90% pacjentów z przewlekłym limfocytarnym zapaleniem tarczycy współwystępuje niedoczynność gruczołu Początkowo obserwowane są objawy subklinicznej niedoczynności narządu, która stopniowo wraz z progresją stanu zapalnego może rozwinąć w pełnoobjawową, klinicznie jawną niedoczynność
Subkliniczna niedoczynność tarczycy to stan, gdzie podczas podwyższonego poziomu TSH mamy do czynienia z prawidłowym jeszcze poziomem wolnych hormonów ft3, ft4.

Natomiast hipotyreoza czyli zespół objawów klinicznych wywołanych niewystarczającą ilością hormonów tarczycy obejmuje takie dolegliwości jak:
zaparcia – co jest związane ze zwolnieniem pasażu jelitowego, nietolerancja zimna, ospałość, obrzęki twarzy, wypadanie włosów, problemy z pamięcią i koncentracją, przyrost masy ciała, przewlekłe zmęczenie, częste infekcje i słaba odporność, sucha skóra

Często obserwuje się również hiperlipidemię, dlatego zaleca się, aby pacjenci zdiagnozowani z powodu dyslipidemii byli również poddani badaniom w kierunku chorób tarczycy

 

Rozpoznanie choroby Hashimoto dokonuje się na podstawie dokładnego wywiadu medycznego, badań laboratoryjnych oraz analizy objawów. W diagnostyce laboratoryjnej czynności tarczycy uwzględnia się stężenie w surowicy krwi wartości TSH, przeciwciał anty-TPO i anty-TG, wolnych hormonów ft3 oraz ft4.

Wzrost hormonu tyreotropiny jest najwcześniejszym i najczulszym wskaźnikiem niedoczynności tarczycy Aktualnie obowiązujący zakres norm wartości TSH wynosi od 0,2-0,4 do 4,0-4,5mIU/l. Amerykańska Narodowa Akademia Biochemii Klinicznej rekomenduje zredukowanie górnej granicy normy do 2,5 mIU/l, ponieważ 95% ochotników z prawidłowo funkcjonującą tarczycą ma TSH w zakresie od 0,4 mIU/l do 2,5 mIU/l. W wielu przypadkach na obecność utajonej choroby tarczycy jak np. autoimmunologicznego zapalenia tarczycy typu Hashimoto wskazuje właśnie poziom stężenia tyreotropiny powyżej 2,5 mIU/l.

Warto również podkreślić, że u ponad 80% osób cierpiących na chorobę Hashimoto zauważa się znacznie podwyższone miana przeciwciał anty-TPO. Podwyższone przeciwciała przeciwtarczycowe anty–TG bywają dodatnie jeszcze długo przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby – ich znaczenie można wówczas podkreślić w diagnostyce początkowego rozwoju choroby Hashimoto 

Często u pacjentów z chorą tarczycą można zaobserwować niskie stężenie ferrytyny (wypadanie włosów!) , witaminy D ( obniżony nastrój!), witamina B12( zmęczenie, brak enegii)

Ponadto w celu rozpoznania limfocytarnego zapalenia tarczycy wykonuje się obraz ultrasonograficzny narządu (USG), na którym można często zaobserwować obniżoną echogeniczność oraz zmniejszoną objętość gruczołu, która z kolei skorelowana jest z nadmierną produkcją autoprzeciwciał, w przypadku nadczynności tarczycy można zaobserwować postać z wolem – powiększeniem tarczycy.

 

Leczenie farmakologiczne stosuje się w przypadku współwystępującej, pełnoobjawowej niedoczynności tarczycy, która cechuje się podwyższonym stężeniem TSH oraz obniżoną wartością ft4. Dawka leku dobierana jest indywidualnie do pacjenta, ponieważ metabolizm oraz wchłanialność syntetycznego hormonu L- tyroksyny może się różnić u chorych, ze względu na zmienności osobnicze.

Terapia hormonalna, mimo iż nie jest leczeniem przyczynowym, ma na celu łagodzić objawy niedoczynności, zapobiegać podwyższeniu wartości TSH, oraz wyrównać niedobór endogennej tyroksyny. Normalizacja TSH wymaga upływu 6-8 tygodni od startu postępowania hormonalnego

Warto podkreślić, że pożądany efekt leczenia zależy również od kilku czynników, które mogą spowodować zmniejszoną przyswajalność hormonu tarczycy między innymi: interakcje z innymi lekami oraz żywnością, zaburzenia jelitowe czy nieprawidłowa praca wątroby.

 

 

Bibliografia:
Pawlikowski M. Zaburzenia hormonalne. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2003.
Omeljaniuk W, Naliwajko S, Markiewicz-Żukowska R, Borawska M, Dziemianowicz M, Bartosiuk E. Ocena sposobu żywienia pacjentek z Hashimoto. Bromatologia i Chemia Toksykologiczna. 2011. XLIV(3);
Wallach J. Interpretacja badań laboratoryjnych. Wyd. Medipage, Warszawa 2011.
Gietka-Czernel M. Postępy w laboratoryjnej diagnostyce czynności tarczycy, Postępy Nauk Medycznych. 2008, nr 2;
Gackowska M. Badania laboratoryjne w gabinecie dietetyka. Choroby tarczycy o podłożu autoimmunizacyjnym. Przewlekłe zanikowe zapalenie tarczycy oraz choroba Gravesa-Basedowa. Food Forum Extra. 2017
Bossowski A, Otto-Buczkowska E. Schorzenia tarczycy o podłożu autoimmunologicznym [w]: Otto-Buczkowska (red.) Pediatria-co nowego? Wyd. Cornetis, Wrocław 2011:
Przybylik-Mazurek E, Hubalewska-Dydejczyk A, Huszno B. Niedoczynność tarczycy na tle autoimmunologicznym. Prace poglądowe, Przegląd Lekarski, Katedra i Klinika Endokrynologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.